Był pisarzem i dziennikarzem, autorem powieści i opowiadań, ale także artykułów publicystycznych oraz felietonów, a nawet komedii. Próbował sił w zakresie translacji. Do jego najważniejszych osiągnięć literackich należą powieści: Szaraczek i Karmazyn, Czarny Matwij oraz Zaklęty dwór. Walery Łoziński zmarł sto sześćdziesiąt pięć lat temu, 30 stycznia 1861 roku we Lwowie. Przyczyną śmierci były rany odniesione w pojedynku. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim. Pisarzem był także jego młodszy brat Władysław (1843–1913), historyk i encyklopedysta, sekretarz Ossolineum.
Najbardziej znanym dziełem Łozińskiego jest powieść Zaklęty dwór, zadedykowana Janowi Zachariasiewiczowi (1823–1906), którego Łoziński poznał w kręgu poetów Wincentego Pola i Karola Ujejskiego oraz historyka Karola Szajnochy. Utwór ten pisarz drukował w odcinkach na łamach „Dziennika Literackiego” w 1859 roku. Edycja książkowa (w dwóch tomach) wyszła dopiero w roku 1864, trzy lata po śmierci autora. Julian Krzyżanowski nazwał Zaklęty dwór „najpopularniejszą, żywą do dzisiaj, romantyczną powieść polską” i zauważył, że jej główny bohater Damazy Czorgut to prototyp Rafała Olbromskiego z Popiołów Stefana Żeromskiego. Powieściopisarstwo Łozińskiego literaturoznawca scharakteryzował krótko i celnie: „Szamocząc się w pętach austriackiej cenzury, usiłował on pokazać nasiąkanie życia głuchej i zacofanej prowincji ideami rewolucyjnymi w okresie Wiosny Ludów i pomysły te rzucał na kanwę przygód wzorowanych na dziełach modnych «powieściopisarzy» francuskich, w rodzaju Aleksandra Dumasa i Eugeniusza Sue, ale nawiązując również do Mickiewicza”.
Jak skonstatowała po latach Maria Straszewska: „W tym niemal sensacyjnym romansie, którego akcja toczy się w zapadłej wsi, potrafił z niemałym talentem i umiejętnością zwodzenia cenzury pokazać z całym uczuciowym zaangażowaniem partyzancki ruch spiskowy w Galicji”. Warto nadmienić, że powieść została sfilmowana. W 1976 roku Antoni Krauze wyreżyserował na jej podstawie siedmioodcinkowy serial telewizyjny z Krzysztofem Jasińskim, dyrektorem Teatru STU w Krakowie, w roli głównej. Scenariusz opracował Andrzej Wydrzyński, zaś muzykę skomponował Zygmunt Konieczny. W cieszącym się popularnością serialu wystąpili także: Roman Wilhelmi, Wiesław Gołas, Gustaw Lutkiewicz, Jan Nowicki, Jerzy Bińczycki, Olgierd Łukasiewicz.
Jeden z pierwszych rysów biograficznych Walerego Łozińskiego ukazał się w tomie Pism pomniejszych z 1865 roku, w którym to tomie znajdziemy takie utwory, jak: Kłopoty powieściopisarza, Lutnia wajdeloty, Człowiek bez imienia czy Proces o dziwotwór. Urodził się w rodzinie zubożałej szlachty w Mikołajowie pod Stryjem, 15 stycznia 1837 roku. Uczył się w Drohobyczu, Lwowie i Samborze. Za młodu wdał się w politykę, został wyrzucony ze szkoły bez prawa nauki w cesarstwie austriackim. W roku 1854 podjął pracę w redakcji „Nowin”. Dzięki pomocy Karola Szajnochy zaczął tłumaczyć dla „Gazety Lwowskiej”. Zamieszkał na stałe we Lwowie i zatrudnił się przy redagowaniu serii „Biblioteka Polska” Kazimierza Józefa Turowskiego. Publikował w takich pismach, jak: „Rozmaitości”, „Dzwonek” oraz „Czytelnia dla Młodzieży”. Jego pierwsze dokonania literackie to: opowiastki Fatalista i Izabella Zapolska, publikowane w odcinkach w „Rozmaitościach” w latach 1856–1857, oraz powieść Szlachcic chodaczkowy.
W 1858 roku objął stanowisko redaktora naczelnego „Rozmaitości”, ale nie zawiesił współpracy z „Dzwonkiem”, tyle tylko, że teksty w tym piśmie podpisywał nie nazwiskiem, lecz pseudonimem Walenty ze Smolnicy (jego brat Władysław używał kryptonimu Wojtek ze Smolnicy). W roku 1859 wydał powieść Szaraczek i Karmazyn, będącą wyrazem jego fascynacji sztuką gawędy Henryka Rzewuskiego, autora Pamiątek Soplicy oraz Zamku krakowskiego. Pracował intensywnie. Po Zaklętym dworze ogłosił powieść z życia ludu górskiego (jak głosi podtytuł) Czarny Matwij, a także zbiór opowiadań Ludzie spod słomianej strzechy. W 1860 roku publikował w odcinkach Dwie noce, jednak cenzura austriacka bardzo brutalnie obeszła się z tym utworem, w formie książkowej wydanym dopiero w roku 1892. Pozostawił po sobie dwie komedie Niebezpieczny człowiek oraz Verbum nobile, wystawiane w teatrach we Lwowie i potem opublikowane w jednym tomie w roku 1866.
Niewątpliwie najświetniejszym jego utworem jest bez wątpienia Zaklęty dwór, który doczekał się wielu wznowień, m.in. w opracowaniu Adama Bara w 1926, Feliksa Przyłubskiego w 1952, Marii Podrazy-Kwiatkowskiej w 1955 czy Juliana Krzyżanowskiego w 1959 roku. Krzyżanowski w szkicu Na szlaku wielkiej tradycji, ogłoszonym w książce zatytułowanej W świecie romantycznym (1961), umieścił Zaklęty dwór między Panem Tadeuszem a Popiołami. W Romantyzmie i historii (1978) Maria Janion i Maria Żmigrodzka zobaczyły w Zaklętym dworze solidnie skonstruowaną powieść polityczną, w którą autor wplótł kilka stereotypów romantycznej mitologii patriotycznej: „Legenda opuszczonego, nawiedzonego dworu w Galicji oraz postaci powieściowych, poszukujących klucza do jego zagadki, ukrywają aluzyjnie sugerowaną historię o demokratycznej agitacji wśród ludu prowadzonej około roku 1845 przez emisariusza Centralizacji Towarzystwa Demokratycznego Polskiego. Postać bohatera powieści Łozińskiego rekapituluje popularną i świadomie kształtowaną na emigracji i w kraju legendę emisariusza” i nieco dalej: „Nieuchwytny i niemal nieśmiertelny, jest zarówno uosobieniem woli i energii zbiorowości, jak posłannikiem opiekujących się nią sił nadnaturalnych”.
