Andrzej Dobosz poleca. Marian Kisiel. „Kairos. Szkice o poematach Karola Wojtyłyˮ. Kraków 2022

Autor książki, Marian Kisiel, jest profesorem na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach

i autorem wielu książek „o polskiej literaturze XX wieku, w których podjął problematykę historii literatury jako nauki o literaturze, kultury literackiej jako wyzwania rzuconego socjologii lektury, krytyki literackiej jako wyznania autobiograficznego, literatury emigracyjnej jako splotu programów i postaw ideowych, poezji jako doświadczeniaˮ. 

Poematy Karola Wojtyły były czytane i interpretowane przez wielu badaczy literatury. Komentowali i pisali o nich m.in. J. Błoński w Poezji nawrócenia, T. Nowak, M. Skwarnicki,

K. Dybciak, J.S. Pasierb, K. Koehler, W. Sadowski, Z. Zarębianka i W.P. Szymański w ważnej książce poświęconej twórczości poety Z mroku korzeni (O poezji Karola Wojtyły).

Kairos. Szkice o poematach Karola Wojtyły są niewielką książeczką, zebranymi tekstami, które powstawały podczas wielokrotnej, drobiazgowej lektury często tych samych fragmentów poematów Karola Wojtyły. Mamy więc analizę i interpretację myśli i wizji świata.

Sam autor określa tę lekturę jako „wędrówki interpretacyjneˮ i „komentarze do bogatej biblioteki analiz i interpretacji poezji Karola Wojtyłyˮ.

Wyjaśnijmy tytuł książki. Kisiel pisze: „Nadałem mojej książce tytuł Kairos. Nie dlatego, iżby sugerować jakąś zbieżność z niezwykłym studium… Cezarego Wodzińskiego, ale dlatego, że słowo to jest opozycją do chronos. Kairos jest chwilą; chronos jest wiecznością. W tym znaczeniu Bóg jest wiecznością, a poezja chwilą. Trudno opędzić się od przekonania, że jest to również opozycja znikomości i trwania, okamgnienia i tego, co nigdy się nie kończy”.

Szkice podzielone są na rozdziały. Każdy rozdział zatytułowany jest jednym słowem. Są to: Lektura, Słowo, Religia, Myśl, Ojczyzna, Kościół, Praca, Śmierć, Corona.

Maciej Urbanowski słusznie zauważa: „Całość jest przejrzysta nie tylko dzięki chronologicznej kompozycji (każdy rozdział to analiza osobnego poematu), ale także dzięki skupieniu się na kluczowym, sygnalizowanym tytułem, słowie kluczu. Poematy Karola Wojtyły są czytane, a mówiąc językiem Autora, »rozwijane«, w sposób nie tylko kompetentny, ale i polemiczny wobec niektórych wcześniejszych odczytań, ale też niekiedy wobec samego Wojtyły poety”.

Przypomnijmy może, za słownikiem „Współcześni polscy pisarze…”, życiorys Karola Wojtyły. Urodził się 105 lat temu. Przyszedł na świat 18 maja 1920 roku w Wadowicach. Był synem Karola, urzędnika wojskowego, i Emilii z Kaczorowskich, która zmarła gdy miała 45 lat, a Karol miał lat 9. Do szkoły uczęszczał w Wadowicach. Od 1931 roku uczył się w Państwowym Gimnazjum Męskim im. M. Wadowity. W 1933 opublikował sprawozdanie z ministranckiej uroczystości pożegnania szkolnego katechety, ks. Kazimierza Figlewicza, w dodatku do krakowskiego tygodnika „Dzwon Niedzielnyˮ. Bardzo wcześnie zwrócił się w stronę teatru. W latach 1936–1938 brał udział w licznych przedstawieniach teatru szkolnego i teatru przy Domu Katolickim oraz w konkursach recytatorskich. Poznał wtedy Mieczysława Kotlarczyka, nauczyciela w wadowickim gimnazjum oo. Karmelitów, teoretyka i popularyzatora  „teatru żywego słowa”.

Jego pierwsze próby poetyckie to rok 1938. Wtedy powstał cykl Ballady Beskidzkie, który niestety zaginął. W tym roku podjął studia polonistyczne na Uniwersytecie Jagiellońskim. Równocześnie nawiązał kontakt z Klubem Młodych Artystów oraz Studiem 39. Była to szkoła dramatyczna założona przez Tadeusza Kudlińskiego. Wiosną 1939 roku napisał dramat Dawid oraz wiersze wydane dopiero w 1996 roku w zbiorku Renesansowy psałterz.

Po wybuchu wojny został w Krakowie. Od 1940 roku pracował jako robotnik w zakładach chemicznych Solvay w Borku Fałęckim, najpierw w kamieniołomach, potem w kotłowni.

Napisał dramaty Hiob i Jeremiasz. Przy parafii św. Stanisława Kostki należał do grupy młodzieży męskiej Żywy Różaniec. Lata 1940 i 1941 to silny związek z grupą skupioną wokół Juliusza Osterwy. Był również członkiem Teatru Rapsodycznego, działającego w konspiracji pod kierunkiem M. Kotlarczyka. W czasie wojny brał udział jako aktor w jego siedmiu przedstawieniach.

W październiku 1942 roku wstąpił do tajnego Metropolitalnego Seminarium Duchownego w Krakowie i rozpoczął studia na konspiracyjnym Wydziale Teologicznym UJ.

Jako poeta debiutował w druku po wojnie, w 1946 roku, poematem Pieśń o Bogu ukrytym ogłoszonym w „Głosie Karmeluˮ.

Po święceniach kapłańskich wyjechał na dalsze studia do Rzymu.

Marian Kisiel. „Kairos. Szkice o poematach Karola Wojtyłyˮ w POLONIE

–