Przegląd Cyfrowej Biblioteki Narodowej Polona/Blog

Bahar-e Danesz (Ogród wiedzy) to powstała w Indiach perska opowieść szkatułkowa napisana przez Enajatullaha Kambu (1608-1671). W Bibliotece Narodowej jest przechowywany wspaniale iluminowany rękopis powieści (BOZ 182), której treść na Polona/Blog przybliża w odcinkach dr Albert Kwiatkowski (literaturaperska.com). 

pierwszej części syn władcy Indii Dżahandar oszalał z miłości do królewny Bahrewar Banu. Królewscy doradcy postanowili opowiadać mu historie o niewiernych kobietach, by osłabić jego uczucie. Oto trzecia z nich.

◊◊◊

Trzecia przestroga, którą usłyszał królewicz Dżahandar od królewskich doradców zaczynała się od historii młodzieńca, którego twarz znaczyły dwie blizny. Zapytany o nie opowiedział, jak niegdyś wybrał się na polowanie i zgubił w dzikiej głuszy. Błądząc po lesie spotkał staruszkę, która wybrała życie na odludziu, by czcić Boga. Ta zabrała go do chatki, w której mieszkała razem ze swoją wnuczką i ugościła.

Młodzieniec w gościnie u ascetki.

Młodzieniec w gościnie u ascetki.

Młodzieniec zakochał się w dziewczynie i poprosił kobietę, by go usynowiła i oddała mu wnuczkę za żonę. Ascetka zgodziła się.

Gdy umarła, młodzieniec zabrał żonę do miasta. Ilekroć opuszczał je w interesach, pozostawiał żonę pod opieką starej służącej. Gdy pewnego razu powrócił do domu z podróży, kobieta wyznała mu, że żona go zdradza.

Postanowił to sprawdzić. Poinformował domowników, że udaje się w podróż, a tymczasem w przebraniu żebraka doczekał nocy i wspiął się na mur, który otaczał ich ogród, ukrył w koronie drzewa i skierował wzrok na stojącą na środku ogrodu tachtę*. Na niej zabawiała się z kochankiem jego żona, a służąca podawała im wino.

Niewierna żona z kochankiem.

Niewierna żona z kochankiem.

Gdy kobiety oddaliły się na chwilę, młodzieniec zeskoczył do ogrodu, zabił gacha i szybko znów skrył się na drzewie. Gdy żona wróciła i ujrzała martwego kochanka, chwyciła szablę i przetrząsnęła ogród w poszukiwaniu zabójcy. Nie znalazłszy żywej duszy, kazała służce przynieść dzban po winie. Następnie pocięła ciało zabitego na kawałki, włożyła je do naczynia i zakopała w ogrodzie.

Mąż ukryty wśród drzew.

Mąż ukryty wśród drzew.

Nad ranem mąż wrócił do domu i zastał żonę pogrążoną w smutku. Zagadnięta odparła: „Nie mogę znieść tak częstych rozstań z tobą. Miewam koszmary. Ostatniej nocy śniło mi się, że goni cie ifrit**. Uciekając przed nim skoczyłeś w wody oceanu, lecz demon dopadł cię i zwyciężył”. Mąż wysłuchawszy opowieści zaczął pocieszać żonę. Rzekł: „Nie smuć się. Rzuciłem się w wody oceanu po to, by pomógł mi Chezr***. To, że we śnie demon mnie zwyciężył, w rzeczywistości oznacza, że Chezr przeciął go szablą, po czym wrzucił do dzbana po winie i zakopał”.

Na te słowa kobieta zrozumiała, że jej mąż o wszystkim wie. Wpadła we wściekłość, chwyciła sztylet i cięła go po twarzy. Jemu udało się jednak wytrącić broń niewiernej żonie i ją zabić.

Niewierna żona rani w twarz męża.

Niewierna żona rani w twarz męża.

Tak zakończyła się trzecia historia, której wysłuchał chory z miłości Dżahandar.

[ciąg dalszy nastąpi]

◊◊◊

* Tachta – drewniany podest wysłany dywanami i poduszkami, służący do siedzenia, spania i spożywania posiłków.

** Ifrit – zły demon. 

*** Chezr – (dosł. „zielony”) prorok, święty. Pojawia się, choć nie z imienia, w Koranie jako tajemniczy i posiadający ukrytą wiedzę przewodnik Mojżesza. Zdobył nieśmiertelność i wieczną młodość pijąc ze źródła wody życia. Przewodnik i opiekun mistyków na ich drodze do Boga.

 

Licencja Creative Commons
Ogród wiedzy, część IV by Albert Kwiatkowski is licensed under a Creative Commons Uznanie autorstwa-Na tych samych warunkach 4.0 Międzynarodowe License.

Zobacz także

Ogród wiedzy, część XIV

Gdy pewnego dnia Dżahandar ustrzelił na polowaniu antylopę, Hormoz pochwalił mu się, że posiada magiczną umiejętność, która pozwala mu przenieść swoją duszę w każde inne ciało. Dodał, że jeśli Dżahandar ma taką chęć, może nauczyć go tej sztuki…


Wcielenia królowej Wandy

Choć to Wincenty Kadłubek na początku XIII w. jako pierwszy wprowadza Wandę na karty polskiej historiografii, dopiero późniejsi autorzy doprowadzili jej legendę do znanego powszechnie kształtu: opowieści o bajecznej słowiańskiej władczyni, która na czele wojsk przegania niemieckiego adoratora, a później dramatycznie kończy w wiślanych odmętach.


Ogród wiedzy, część XIII

Władca pewnego dalekiego królestwa nie mógł doczekać się następcy. Któregoś dnia przyszedł do niego pustelnik i podarował mu jabłko. Powiedział, by król dał je swojej żonie. Gdy królowa zje owoc, urodzi wkrótce syna. Tak też się stało…


W żalu najczystszym

W żalu najczystszym to dzieło wyjątkowe nie tylko ze względu na jego osobisty charakter. Baczyński przyozdobił czterdziestostronicową książeczkę własnoręcznie malowanymi akwarelkami i inicjałami, upodabniając ją do średniowiecznego rękopisu.