Andrzej Dobosz poleca. Andrzej Kijowski. Dzieje literatury pozbawionej sankcji. Vol. 2. Wybór i opracowanie A. T. Kijowski. Instytut Literatury. Kraków 2020

Należy przypomnieć. „Książka jest antologią tekstów krytycznych Andrzeja Kijowskiego dotyczących literatury polskiej pierwszych dwóch dekad po II wojnie światowej oraz wybranych najznakomitszych zjawisk literatury wcześniejszej – zarówno polskiej, jak i światowej.

Wśród omawianych w porządku chronologicznym pisarzy są między innymi Zofia Nałkowska, Maria Dąbrowska, Jarosław Iwaszkiewicz, Tadeusz Borowski, Tadeusz Różewicz, Czesław Miłosz, Witold Gombrowicz, Sławomir Mrożek, Zbigniew Herbert, Kazimierz Brandys, ale także Stefan Żeromski, Stanisław Wyspiański, Henryk Sienkiewicz czy Charles Baudelaire.

Dzieje literatury pozbawionej sankcji to głównie historia polskiego pisarstwa pierwszego powojennego dwudziestolecia (lat 1945–1965), jednak z antecedencjami sięgającymi korzeni polskiego piśmiennictwa.

Zakreślona periodyzacja historycznoliteracka lat 1918–1968 to, naznaczone po

II wojnie światowej piętnem okupacji, pół wieku przede wszystkim beletrystycznej twórczości, która powstawała od momentu odzyskania przez Polskę niepodległości w roku 1918, aż po rok 1968: czas polskich Wydarzeń Marcowych, Praskiej Wiosny, ale i majowej rewolty paryskich studentów”.

Chciałbym przypomnieć  Jana Kotta, który był Jurka Timoszewicza i moim nauczycielem na polonistyce począwszy od 1953 roku.

Jan Kott to nie tylko książka Szekspir współczesny. 

Poznaliśmy Kotta na ulicy, idąc z Jurkiem Timoszewiczem na uniwersytet.

Było to pierwsze bezpośrednie spotkanie z Janem Kottem. Nastąpiło na Krakowskim Przedmieściu, przed wejściem na uniwersytet. Szukał gmachu polonistyki. Powiedzieliśmy, mu żeby szedł z nami. Dopiero przed gmachem stanęliśmy, przepuszczając go przodem i mówiąc, że ma wejść na pierwsze piętro. Był to wrzesień 1953 roku. Jan Kott miał 39 lat, Jerzy Timoszewicz 20 lat, a ja jeszcze 17.

Natomiast w maju tamtego roku miała miejsce w Muzeum Narodowym seria wykładów publicznych profesorów Uniwersytetu Warszawskiego, wśród których był Jan Kott, świeżo przeniesiony z Wrocławia. Chodziliśmy na te wykłady.

Jan Kott, rocznik 1914, urodził się w Warszawie. Był synem Maurycego Kotta. Ojciec był urzędnikiem, matka Kazimiera z Wertensteinów, nauczycielką. W dzieciństwie mieszkał jakiś czas w Bielsku. Do Gimnazjum im. Mickiewicza chodził w Warszawie.

Jego debiut pisarski odbył się, gdy miał 18 lat. Artykuł pt. Kryzys zamiłowań estetycznych wydrukował w „Kuźni Młodych”, z którą potem współpracował do 1934 roku.

Rok 1932 był ważny.  Wraz z Ryszardem Matuszewskim i Włodzimierzem Pietrzakiem  założył Klub Artystyczny „S”, zdał maturę i rozpoczął  studia prawnicze na UW. Prawo ukończył w roku 1936, ale praktykującym prawnikiem nigdy nie został. Ciągnęło go w inne strony.

Zaczął ogłaszać artykuły, szkice i recenzje literackie m.in. w „Życiu Akademickim”, „Pionie”, „Przeglądzie Współczesnym”, „Wiedzy i Życiu”…

Rok 1938 to pobyt w Paryżu i praca nad doktoratem z filologii romańskiej. Rok 1939 był przełomowy – poślubił Lidię Steinhaus, córkę matematyka Hugona Steinhausa.

Lata powojenne to współpraca z „Kuźnicą” –należał do redakcji i publikował tam artykuły i recenzje teatralne.  W tym czasie związany był również z „Odrodzeniem”i „Przekrojem”, gdzie miał stały felieton „Kropka nad i”.

W roku 1947 u prof. Zygmunta Czernego obronił pracę doktorską pt. Mitologia i realizm.

Należał do inicjatorów, a w roku 1948 do zespołu założycielskiego Instytutu Badań Literackich, kierował w nim Działem Wydawnictw Instytutu. W 1952, pracując na Uniwersytecie Wrocławskim, został mianowany profesorem nadzwyczajnym.

Ważna była połowa lat pięćdziesiątych, kiedy to rozpoczął studia nad twórczością W. Shakespeare’a.

Będąc wcześniej członkiem PZPR-u, wystąpił z partii w roku 1957, ponieważ władze odmówiły wydania pierwszego numeru miesięcznika „Europa”.

Późniejsze lata to stałe kontakty z wieloma uniwersytetami, m.in. w Yale i Berkeley.

Do Polski zaczął przyjeżdżać po otrzymaniu obywatelstwa amerykańskiego. Był to rok 1979. 

Andrzej Kijowski. Dzieje literatury pozbawionej sankcji. Vol. 2. Wybór i opracowanie A. T. Kijowski w POLONIE